In mijn ogen draag ik wolken
In mijn ogen draag ik wolken is een stevige (ruim 500 pagina’s) leeservaring over de erbarmelijke situatie van gewone, goedwillende Afghaanse burgers onder regimes die elkaar de afgelopen decennia hebben opgevolgd, waaronder een burgeroorlog.
In het nawoord laat schrijfster Forugh Karimi nadrukkelijk weten dat In mijn ogen draag ik wolken een roman is en dat op een na alle personages fictief zijn. Het boek mag ook niet autobiografisch genoemd worden al zijn er wel allerlei persoonlijke ervaringen en die van anderen in verwerkt. Ze wil geen politieke positie innemen en probeert zo neutraal mogelijk te zijn. Het is haar te doen om een beeld te schetsen van wat er met burgers gebeurt als een natie wordt ingezet als pion in het geopolitieke spel.
Hoofdpersoon is Widá, een vrouw die als meisje opgroeide in Kabul en als tiener met haar oom en tante meevluchtte en in Nederland belandde. Daar leert ze snel de taal, maakt haar school af en studeert door tot ze psychiater is. Jarenlang heeft ze haar gevoel over haar verleden onder controle kunnen houden, tot een bericht van haar oom haar alarmeert en in beweging brengt. Samen met de journaliste Margot vertrekt ze met de auto richting Athene om een oude belofte in te lossen.
In de roman wordt telkens heen en weer geswitcht tussen de autotocht van Widá en Margot in 2023 en haar jeugd – een kinderleven vol onzekerheden, met een oma (‘bibi’) als vaste rots in de branding, en haar dagboek en pop. Verder is er de lieve oom Fahim, de broer van haar moeder Sjirin, en diens minder prettige vrouw Razia en dochter Ghezal, en haar stiefvader Aghagul.
Het is een verhaal vol verdrietige, pijnlijke, soms wrede momenten en verliezen van geliefden. En tussen dat alles door loopt er ook nog een romantisch draadje tussen Widá en haar ex Baktash.
Was het een ‘plezier’ om dit vaak best wel trieste boek te lezen?
Ja, want ik leerde veel over Afghanistan (zonder dat Karimi echt lange historische vertogen inlast) en de verschrikkingen van een burgeroorlog, het meedogenloos geweld van eerder vreedzaam naast elkaar levende burgers.
Ja, ik leerde over de kracht van vluchtelingen die bereid zijn alles op te geven, zelfs hun gevoel, om te kunnen overleven en elders, in den vreemde een nieuw bestaan op te bouwen dat vooral goed is voor volgende generatie.
Mwah, het is een roman dus fictie tegen een realistische achtergrond. Het gaf me iets van hinken op twee gedachten, vlees noch vis, een beetje gekunsteld. Maar ik vermoed dat niet iedereen dat met me eens zal zijn en zal zeggen dat ook in tijden van oorlog romantiek nooit ver weg is.
Mwah, het had denk ik met een stuk minder woorden gekund, maar ook hier realiseer ik me: de breedsprakigheid past mogelijk in de cultuur die er in beschreven wordt.
Op de omslag van het boek van het boek staat een getekende uil: de scheldnaam die Widá in Afghanistan krijgt van onder meer haar tante Razia. De uil heeft in die cultuur de negatieve betekenis van brenger van ongeluk. Niet fijn voor een kwetsbaar meisje.
Forugh Karimi, In mijn ogen draag ik wolken. Roman. Meridiaan Uitgevers 2025, 527 pagina’s.
